Wat is Steampunk? Definitie, Oorsprong en Illustratie
In brede zin kunnen we steampunk omschrijven als een culturele stroming. Het combineert de esthetiek en technologie van de 19e eeuw met futuristische elementen. Het wordt soms omschreven als sciencefiction uit het verleden of als retrofuturisme. De literaire en audiovisuele werken vertonen een kenmerkende stijlcode, met tandwielen, mechanische onderdelen en ruwe materialen zoals koper, staal en leer. Alle technologische ontwikkelingen zijn gebaseerd op stoomenergie (“steam”), wat deze creaties een uniek karakter geeft.
De redactie van Steampunk-boutique.com wil graag al haar kennis over steampunk met je delen – een intrigerend, alternatief fantasie-universum met een sterke identiteit. Wat is steampunk, wat is de letterlijke definitie ervan en wat is de precieze oorsprong? We bekijken ook hoe dit uchronische genre zich uitdrukt, soms zelfs met apocalyptische trekjes.
Ga er rustig voor zitten en zet je vaporistische masker op… De stoom die uit dit 100% Steam💨Punk-artikel opstijgt, zou weleens zwaar kunnen wegen 🧐
Wat is het steampunkgenre en waar komt het vandaan?
Hoewel de basisinspiratie van steampunk teruggaat tot de Victoriaanse schrijvers van de 19e eeuw en de grondleggers van de sciencefiction zoals H.G. Wells (The Time Machine) en Jules Verne (Twintigduizend mijlen onder zee), ontwikkelde steampunk pas echt een eigen punkcultuur in de jaren ’80.
Oorspronkelijk is het een literair genre, duidelijk fantastisch van aard.
De term steampunk werd bedacht en populair gemaakt door K.W. Jeter en zijn collega’s James Blaylock en Tim Powers in 1987. Dit om hun werk te onderscheiden van andere sciencefictionschrijvers en als parodie op het toen al bestaande Cyberpunk.
Deze beweging eert het industriële tijdperk.
Historisch gezien kende de 19e eeuw de opkomst van industrialisering dankzij verstedelijking, technologische vooruitgang en telecommunicatie. De steampunkbeweging gebruikt deze structuur als uitgangspunt en stelt zich een nóg futuristischere 19e eeuw voor.
Dit leidt tot Victoriaans geïnspireerde uitvindingen zoals stoomvliegtuigen of mechanische computers.
Auteur: Lincoln Renall
In Frankrijk begonnen verschillende auteurs zich eind jaren ’90 aan het genre te wagen.
Tot slot is steampunk geleidelijk doorgedrongen tot alle kunstvormen: illustratie, fotografie, mode, muziek, objectcreatie, enzovoort.
Dat brengt ons tot de vraag hoe steampunkkunst zich heeft ontwikkeld, en vooral:
Wat kenmerkt Steampunk?
Als subgenre van de punkcultuur verscheen Steampunk in de literatuur tijdens de jaren 1980. De term steampunk is samengesteld uit het woord “steam”, wat letterlijk “stoom” betekent, en het woord “punk“, dat verwijst naar het cyberpunk-genre binnen de sciencefiction. Steampunk wordt soms vertaald als “stoomtoekomst” of letterlijk als “stoompunk”.
Deze alternatieve stijl bestaat uit elementen geïnspireerd door de stoommachines van de 19e eeuw en de esthetische codes van het Victoriaanse tijdperk. Stoom, de belangrijkste energiebron van de Industriële Revolutie, is het centrale kenmerk van steampunk.
Het steampunk-universum heeft een excentrieke retrostijl die moderne technologie combineert met stoom als energiebron.
Auteur: Thomas Chamberlain
De sfeer van steampunk is geïnspireerd door de decors van het Victoriaanse tijdperk, de Industriële Revolutie, buitengewone reizen en futuristische ontdekkingen zoals stoomluchtschepen, de Nautilus van Kapitein Nemo, of tijdmachines en Frankenstein’s opstandingsapparaat.
Andere kenmerkende elementen van het steampunk-universum zijn gekke wetenschappers, uitvindingen van allerlei aard, surrealistische apparaten, excentrieke uitvinders, ouderwetse technologie, vintage klokken, tandwielen, brons, koper, staal en leer.
Bovendien omvat het steampunk-universum vaak mythische figuren uit het Victoriaanse tijdperk, zoals Sherlock Holmes, Dracula, Jack the Ripper en Dorian Gray.
Steampunk-verhalen spelen zich meestal af in Londen of Parijs.
Esthetisch gezien zijn er drie tijdperken die het steampunk-genre beïnvloeden:
- De Industriële Revolutie in Engeland, vanaf 1760
- De Amerikaanse Burgeroorlog, van 1861 tot 1865
- De Belle Époque in Frankrijk, van 1871 tot 1914
Maar hoe heeft de steampunkcultuur invloed uitgeoefend op de mode?
Steampunk en mode, wat is de Steampunk-stijl?
Geïnspireerd door het Victoriaanse tijdperk combineren steampunkkleren de gotische, burleske en retrofuturistische stijl.
De aanhangers van deze steampunkstijl, vaak “steamers” genoemd, zijn doorgaans zeer creatieve en fantasierijke mensen. Ze zijn excentriek, liefhebbers van Cosplay, en streven ernaar zich te onderscheiden door de mode van het Victoriaanse tijdperk te combineren met elementen die geïnspireerd zijn door stoommachines om een unieke en originele stijl te creëren.
Hun outfits bestaan meestal uit een hoge hoed, een ronde zonnebril, een korsetjurk met lange mouwen, een rok of broek en messing sieraden zoals een hanger, zakhorloge, oorbellen of ringen.
Laten we eens van dichtbij bekijken hoe je je in Steampunk-stijl kunt kleden.
De Steampunk-kledingstijl voor vrouwen
Om een steampunk look voor vrouwen te creëren, heb je alleen een Victoriaanse jurk, een vintage korset en de juiste schoenen nodig. Dat vormt de basis van deze kledingstijl.
Korsetten zijn een must en bestaan in verschillende stijlen, kleuren en materialen (kant, leer, zijde, enzovoort).
Leren laarzen, hoge haklaarsjes of veterlaarzen tot boven de knie zijn typische keuzes. Bovendien zijn steampunk schoenen vaak versierd met metalen details.
De meest gebruikte kleuren in een vrouwelijke steampunk-garderobe zijn donkere, warme tinten zoals bruin, rood en zwart.
Om de look af te maken, kun je een jas of mantel toevoegen. De keuze hangt meestal af van de smaak van elke vrouw en van het personage dat haar inspireert (piraat, aristocrate, ontdekkingsreizigster, avonturierster, wetenschapper…).
De Steampunk-kledingstijl voor mannen
Allereerst is het belangrijk om te herinneren aan de basis van de steampunk stijl voor mannen: een outfit uit het Victoriaanse tijdperk met een futuristisch tintje.
De typische look voor mannen bestaat uit een klassiek kostuum met een gilet of een hemd met bretellen, een jas of colbert en een lange mantel. De keuze van de stof is belangrijk en moet passen bij die periode. Stoffen zoals katoen, tweed of fluweel zijn goede opties om een stijlvol kostuum met een traditionele uitstraling te creëren.
Daarbij horen leren schoenen en laarzen die aansluiten bij het gekozen personage.
Man of vrouw, vergeet niet dat steampunk kleding zowel de drager als de toeschouwer moet vermaken. Door de juiste accessoires toe te voegen kun je je steamer-look vervolmaken.
Onmisbare accessoires in een Steampunk-garderobe
De steampunk mode haalt haar inspiratie uit de literatuur en uit filmkarakters. Om een steampunk look te creëren, moet je weten hoe je de juiste accessoires combineert met je jurk of kostuum. Dat is wat de retrofuturistische stijl tot leven brengt.
De meest basale accessoires zijn hoeden en vingerloze handschoenen (van leer of kant).
Toch gaat de steampunkstijl verder dan het gewone en laat ze excentriciteit toe – zoals het integreren van elementen die typisch zijn voor stoommachines, of zelfs het laten zetten van een steampunk-tatoeage met tandwielen.
Tot de bekendste accessoires behoren klokken, zakhorloges, vintage pilotenbrillen, enzovoort.
Je kunt zelfs mechanische of futuristische elementen toevoegen, zoals machines of een robotarm, om trouw te blijven aan deze alternatieve tijdlijn.
Steampunk-objecten en decoratie
Net als modeaccessoires vallen steampunk-decoratieobjecten op door hun originaliteit en retrofuturistische uitstraling. Denk bijvoorbeeld aan onze Steampunk Cryptex USB-stick:
Het draait hier om een Victoriaanse inrichting gecombineerd met industriële accessoires. Oude meubels van ruw hout of leren zetels zorgen thuis voor een echte steampunk-sfeer. Oude metalen klokken, wereldbollen en elementen die doen denken aan machines maken het plaatje compleet.
Je kunt ook je eigen decoratieobjecten maken, geïnspireerd op alles wat dit tijdperk heeft nagelaten.
Het is nu wel duidelijk dat steampunk een levensstijl is. Laten we dus de steampunkgemeenschap ontdekken.
De steampunkgemeenschap en steampunk als levensstijl
Steampunk, ook wel Victorian Punk genoemd, is een culturele stroming die draait om creativiteit en verbeeldingskracht.
Overal ter wereld zijn er liefhebbers die dezelfde waarden en filosofie delen, en vooral hun liefde voor alles wat vintage, ongewoon en futuristisch is. De steampunkgemeenschap combineert verleden en toekomst op een creatieve en vrije manier. Het doel is om het beste van beide werelden in het heden te brengen.
Deze gemeenschap is zelfstandig, creatief en geeft de voorkeur aan maken, DIY en hergebruik. In een consumptiemaatschappij zijn zulke waarden belangrijk om een evenwicht te vinden.
Veel films hebben steampunk populair gemaakt. Denk aan The League of Extraordinary Gentlemen of Wild Wild West. Deze films volgen niet alle steampunkregels strikt, maar geven wel een goed beeld van de sfeer.
Sommige steamers gaan zelfs trouwen in steampunkstijl, een unieke herinnering voor het leven.
Ook steampunk manga en anime zijn een goede manier om die retrofuturistische sfeer te beleven.
Je bent nu helemaal op de hoogte van de steampunkwereld 🧐 Neem zeker een kijkje in onze webshop en ontdek al onze kleding en accessoires, speciaal ontworpen voor echte steamers. Tot snel.