Victoriaanse Tijd: Geschiedenis, Uitvindingen, Mode, Cultuur, Architectuur
Het Victoriaanse tijdperk is een periode in de Britse geschiedenis, die liep van 1837 tot 1901. Deze tijd werd gekenmerkt door het bewind van koningin Victoria, de opkomst van de industriële revolutie en de bloei van het Britse rijk.
In dit artikel nemen we je mee op een reis door de geschiedenis van het Victoriaanse tijdperk om je een beeld te geven van de uitvindingen, mode, cultuur en architectuur uit die periode.
De geschiedenis van het Victoriaanse tijdperk
Het Victoriaanse tijdperk werd gekenmerkt door belangrijke gebeurtenissen en sleutelmomenten in de geschiedenis van het Verenigd Koninkrijk. Hieronder vind je een overzicht van belangrijke gebeurtenissen en bekende data uit die periode.
Samenvatting van het Victoriaanse tijdperk
Het Victoriaanse tijdperk komt overeen met het bewind van koningin Victoria, van 20 juni 1837 tot 22 januari 1901. Toen ze de troon besteeg, wilde de jonge koningin de monarchie minder machtig maken en het republikanisme versterken. Deze periode viel ook samen met de bloei van de Britse industriële revolutie, die leidde tot een grote, vaak arme arbeidersklasse in de steden.
Bovendien viel haar aantreden samen met een economische crisis en de opkomst van het chartisme, een krachtige protestbeweging die streefde naar een meer egalitaire democratie.
Ondanks deze obstakels kende het land onder het bewind van koningin Victoria, de centrale figuur van deze periode, grote sociale en politieke veranderingen:
- Organisatie van de arbeidersbeweging
- Opkomst van de middenklasse
- Democratisering van het politieke leven, enz.
In de tweede helft van de 19e eeuw kende Groot-Brittannië bovendien binnenlandse welvaart en internationale uitstraling. Het Verenigd Koninkrijk werd toen het “atelier van de wereld“, en leverde een derde van de wereldwijde productie van industriële goederen.
Na de dood van de vorstin kende het rijk een enorme opmars en werd het een wereldmacht. In de 19e eeuw werd Groot-Brittannië een “spiegel voor de toekomst” en een voorbeeld voor andere landen.
Belangrijke data van het Victoriaanse tijdperk
Zoals eerder vermeld liep het Victoriaanse tijdperk van 1837 tot 1901. Deze periode werd gekenmerkt door enkele belangrijke data die je zeker moet kennen.
- 20 juni 1837 – Kroning van koningin Victoria
Volledige naam: Alexandrina Victoria van Kent, geboren op 24 mei 1819 in Londen. Dochter van Edward Augustus en Victoria van Saksen-Coburg-Saalfeld. Ze werd uitgeroepen tot koningin van het Verenigd Koninkrijk op 20 juni 1837, als opvolgster van haar oom Willem IV, die regeerde tijdens het Georgische tijdperk. De kroning vond plaats op 23 juni 1838 in Westminster Abbey.
- 1 januari 1877 – Benoeming van koningin Victoria tot keizerin van India
Veertig jaar na haar kroning, op 1 januari 1877, werd koningin Victoria officieel uitgeroepen tot keizerin van India tijdens een ceremonie in Delhi onder leiding van Lord Lytton. Ze bekleedde deze functie tot haar dood.
- 22 januari 1901 – Overlijden van koningin Victoria
Zij overleed in Osborne en daarmee kwam er een einde aan de Hannoveraanse dynastie. Haar regeerperiode wordt gekenmerkt door de expansie van het Britse rijk en de industriële revolutie, waardoor Groot-Brittannië een wereldmacht werd. Haar zoon, Edward VII, volgde haar op en regeerde van 1901 tot 1910, een periode die bekend staat als het Edwardiaanse tijdperk in het Verenigd Koninkrijk.
Beroemde uitvindingen uit het Victoriaanse tijdperk
In de 19e eeuw ontstonden tal van opmerkelijke uitvindingen. Een van de meest invloedrijke was het toilet met spoeling, dat langzaamaan de po in slaapkamers verving. Ook de postzegel werd uitgevonden in 1840 in Engeland. Ondanks de komst van e-mail speelt deze uitvinding wereldwijd nog steeds een belangrijke rol.
Voordat het een standaard werd in steden over de hele wereld, was de metro een bekende innovatie uit het Victoriaanse tijdperk. Andere uitvindingen zoals de naaimachine en de luchtband voor auto’s veroverden eveneens het hart van vele Britten en mensen wereldwijd.
De Victoriaanse stijl: modefenomeen tijdens het Victoriaanse tijdperk
Tijdens het Victoriaanse tijdperk had de kledingstijl iets bijzonders. In het begin van de regeerperiode van Victoria droegen vrouwen elegante klokjurken met een nauwgesnoerde taille dankzij een korset. Ook de Victoriaanse kapsels waren kenmerkend voor de stijl van de Britse aristocratische vrouwen.
Vanaf 1850 verving de crinoline de onderrokken. In 1870 werden korsetten op hun beurt vervangen door huisjurken.
Ontdek onze volledige collectie Victoriaanse jurken:
Tegen het einde van de eeuw werd de kleding eenvoudiger en deed sportkleding haar intrede. Mannen maakten hun outfit af met een vlinderdas en een bolhoed. Welgestelde burgers droegen liever een hoge hoed. Het driedelig kostuum werd pas vanaf 1870 algemeen gedragen.
Beleef de aristocratische sfeer van het Victoriaanse tijdperk met onze Victoriaanse steampunk hoeden:
Kunst en cultuur tijdens het Victoriaanse tijdperk
Het Victoriaanse tijdperk beïnvloedde niet alleen de kledingstijl, maar ook de Engelse literatuur en cultuur. Hoewel deze periode het romantisme voortzette en dichters als Yeats voortbracht, kende het ook een ware bloei van de roman. De Victoriaanse lezer had keuze uit tal van werken, zoals:
- “Schateiland” van Stevenson
- De spirituele teksten van Oscar Wilde
- “Dracula” van Bram Stoker
- De deducties van Sherlock Holmes van Conan Doyle, enz.
Het literaire landschap werd ook gevormd door de werken van de zussen Brontë en Charles Dickens. Daarnaast kende het theater successen van diverse schrijvers en scenaristen, waaronder de Ierse non-conformist George Bernard Shaw, een muziekcriticus, toneelschrijver, essayist en scenarioschrijver. Ook de cinema liet zich inspireren door het Victoriaanse tijdperk, ontdek de beste Victoriaanse films in dit artikel.
Overigens is het steampunkgenre sterk beïnvloed door de Victoriaanse kunst. Lees meer over Steampunk kunst in dit exclusieve artikel.
De Victoriaanse architectuur
Met een tijdspanne van meer dan 60 jaar omvat de Victoriaanse architectuur een grote verscheidenheid aan overlappende stijlen: neogotisch, exotisch, volks-Victoriaans, Tweede Keizerrijk, neoromaans, neokoloniaal en het populaire Anne-stijl aan het einde van de periode.
Men kan niet over Victoriaanse architectuur spreken zonder haar geschiedenis aan te halen. Na de Georgische periode (1714–1830) en late Georgische periode (1830–1837), werd Victoriaanse architectuur gekenmerkt door woningen met grote kamers verspreid over drie verdiepingen. De familie woonde op de eerste twee verdiepingen, terwijl het dienstpersoneel het kleinere derde verdiep bewoonde.
De woningen uit deze periode waren gebouwd voor mensen van alle sociale klassen. Er verschenen hele rijen Victoriaanse huizen van arbeidershuizen in sobere buurten tot halfvrijstaande en vrijstaande huizen met moderne voorzieningen zoals gas en stromend warm en koud water tegen het einde van het tijdperk.
Bovendien zagen we innovaties in bouwtechnieken en -materialen die per spoor vervoerd konden worden. Zo verschenen machinaal gemaakte bakstenen en leistenen daken uit Wales. In de jaren 1930 werd vlak glas geïntroduceerd, wat leidde tot grotere ramen. Deze vernieuwingen droegen bij aan een bouwhausse in de jaren 1850–1870 en stimuleerden miljoenen Victorianen om te bouwen.
De Victoriaanse architectuur is divers en kenmerkt zich door rijke ornamentiek en bloemrijke interieurdecoratie. In die periode verschenen gebouwen geïnspireerd door het romantisme. Tegen het einde van de 19e eeuw domineerden twee stromingen: de ene geïnspireerd op het verleden en exotisme.
Aan de ene kant waren er de neoklassieke, neorenaissance- en middeleeuwse stijlen, populair bij de nieuwe rijken. Aan de andere kant was er de Liberty & Co-stijl, die elementen overnam van oosterse architectuur (China, India, Japan, Egypte) en veel succes kende bij het brede publiek.
Hoewel er veel verschillende stijlen zijn binnen de Victoriaanse architectuur, hebben ze vaak gemeenschappelijke kenmerken. Je herkent een Victoriaans huis aan elementen zoals:
- Steil hellende daken
- Gietijzeren balustrades
- Rode of gekleurde baksteen
- Schuiframen en erkers
- Kleine tuinen
- Oktogonale of ronde torens en torentjes die de blik naar boven trekken
- Gotische dakspitsen, vaak met kerkachtige uitstraling
Wat betreft het interieur, dat was overdadig, vol, versierd en excentriek. De binnenkant van Victoriaanse huizen bevatte meestal:
- Grote trappen
- Hoge plafonds
- Rijkelijk gesneden houtwerk
- Tegels met geometrische patronen
- Donker houten meubels
- Gedecoreerd behang
- Houten vloeren bedekt met oosterse tapijten
- Zware gordijnen
- Glas-in-loodramen
De Victoriaanse stijl werd later vervangen door de Edwardiaanse stijl. Hoewel die qua basis vergelijkbaar is, was hij minder uitbundig. Edwardiaanse interieurs hadden een eenvoudigere en minder drukke inrichting.
Dat zijn alle essentiële informatie over het Victoriaanse tijdperk. Deze periode is een belangrijke inspiratiebron voor de Steampunk-beweging. Het was vanzelfsprekend voor ons redactieteam om deze bijzondere periode onder de aandacht te brengen. We hopen dat je nu meer inzicht hebt in deze fascinerende tijd.